Seminarium Ernesta Grodnera na Politechnice Warszawskiej

Zapraszamy na seminarium, które odbędzie się w czwartek, 30 kwietnia, o godz. 12:15 w sali 111 Gmachu Fizyki Politechniki Warszawskiej.

W trakcie seminarium dr hab. Ernest Grodner z Narodowego Centrum Badań Jądrowych  wygłosi referat pt.: „Spontaniczne naruszenie symetrii chiralnej w jądrze atomowym. 2026-2027 czas nowych możliwości badawczych”.

Seminarium odbędzie się w języku angielskim.

Streszczenie:

Termin “chiralność” używany jest w wielu dziedzinach nauki. W ogólnym ujęciu, oznacza możliwość istnienia danego systemu czy obiektu w dwóch formach: lewo- lub prawo-skrętnej. Przykładem są np. enancjomery, t.j. molekuły chemiczne o lustrzanej budowie geometrycznej. Chiralność często wiąże sie z pojęciem śruby np. w optyce – kołowo spolaryzowane fotony, czy w teorii oddziaływań słabych – skrętność prądu słabego. Łącznikiem dwóch przeciwnych skrętności jest przekształcenie geometryczne – operacja inwersji przestrzennej. Chiralność jądrowa, o której traktuje niniejszy wykład, ma inną naturę. Tu łącznikiem między prawo- a lewo-skrętną postacią jest operacja odwrócenia czasu. Kluczową rolę odgrywa tu istnienie odpowiedniej dynamiki, rodzaju “mechanizmu zegarowego” zamiast statycznej budowy geometrycznej. Początkowo badania chiralności jądrowej obejmowały kilka ściśle charakterystycznych izotopów. Przełomem była pierwsza eksperymentalna obserwacja kompletu cech jądra chiralnego w wyniku prac przeprowadzonych 20 lat temu w Warszawie [1,2]. Niezaprzeczalnym testem stała się technika bezpośredniego pomiaru chiralności jądrowej za pomocą momentu magnetycznego [3]. Technika ta również została opracowana w Warszawie. Zastosowanie nowych metod eksperymentalnych być może przyniesie kolejny przełom dzięki współpracy Narodowego Centrum Badań Jądrowych oraz Institute of Modern Physics of the Chinese Academy of Sciences. Dzięki wykorzystaniu pola magnetycznego na poziomie kilo-Tesli pochodzącego od atomowych powłok elektronowych planuje sie pomiary momentów magnetycznych krótko żyjących stanów jądrowych.

[1] E. Grodner et al., „128Cs as the Best Example Revealing Chiral Symmetry Breaking”, Physical Review Letters 97, 172501 (2006)

[2] E. Grodner et al., „Partner bands of 126 Cs – first observation of chiral electromagnetic selection rules”, Physics Letters B703, 46(2011)

[3] E. Grodner et al., „First Measurement of the g Factor in the Chiral Band: The Case of the 128Cs, Isomeric State”, Physical Review Letters 120, 022502 (2018)

Polish-British Science Forum

Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów uczestniczyło w pierwszym dniu 6. Polish-British Science Forum organizowanego tym razem na Uniwersytecie Warszawskim.

Dyrektor SLCJ – Paweł Napiorkowski przedstawił gościom z Wielkiej Brytanii ośrodek akceleratorowy działający na Uniwersytecie Warszawskim i jego znaczenie dla europejskiej przestrzeni badawczej. Szczególną uwagę poświęcono szerokiej współpracy międzynarodowej w badaniach i zastosowaniach fizyki jądrowej prowadzonej w Laboratorium, a także wykorzystanie Warszawskiego Cyklotronu do szkolenia studentów i młodych badaczy z Polski i z zagranicy.

Krótka wizyta uczestników Forum w Laboratorium pozwoliła nie tylko obejrzeć infrastrukturę badawczą dostępną w SLCJ, ale także poznać międzynarodowy zespół badawczy kierowany przez dr Desislavę Kalaydjievą z Kanady i dr Marco Siciliano z USA. Badacze przeprowadzali właśnie pomiary na wiązce Warszawskiego Cyklotronu.

Zastępcy Dyrektora SLCJ: dr Jarosław Choiński i dr hab. Krzysztof Kilian zaprezentowali historię i własności cyklotronów pracujących na Kampusie Ochota UW, a następnie goście z Wielkiej Brytanii obejrzeli krótki film przestawiający produkcję FDG – radiofarmaceutyku do diagnostyki medycznej wytwarzanego przy wykorzystaniu jednego z akceleratorów zainstalowanego w Środowiskowym Laboratorium Ciężkich Jonów.

Więcej informacji na stronie Uniwersytetu Warszawskiego oraz Centrum Europejskiego UW.

Deformacja jądra 110Cd w stanie podstawowym i wzbudzonym 0+

W Physics Letters B opublikowano artykuł poświęcony koegzystencji kształtów w 110Cd.

K. Wrzosek-Lipska, I.Z. Piętka, L. Próchniak, P.E. Garrett, M. Zielińska, T. Abraham, J.M. Allmond, F.L. Bello Garrote, H. Bidaman, V. Bildstein, S. Buck, C. Burbadge, M. Chiari, R. Coleman, G. Colombi, G. Colucci, A. Diaz Varela, D.T. Doherty, S. Dutt, B. Greaves, K. Hadyńska-Klęk, J. Heery, M. Hlebowicz, D. Hymers, J. Iwanicki, G. Jaworski, B. Jigmeddorj, D. Kalaydjieva, M. Kisieliński, M. Komorowska, N. Kopeć, M. Kowalczyk, J. Kowalska, K. Krutul-Bitowska, R. Kumar, A. Mai Quynh, N. Marchini, T. Marchlewski, K.R. Mashtakov, M. Matejska-Minda, C. Michelagnoli, A. Nannini, P.J. Napiorkowski, B. Olaizola, F. Oleszczuk, M. Palacz, E. Pasquali, E.E. Peters, M. Rocchini, E. Sahin, J. Samorajczyk-Pyśk, M. Saxena, A. Stolarz, J. Srebrny, A. Tucholski, A. Trzcińska, M. Venhart, J.L. Wood, S.W. Yates, T. Zidar

Deformation of the 0+1,2 states in 110Cd from low-energy Coulomb excitation,
Physics Letters B, Volume 875, 2026, 140315, ISSN 0370-2693,
https://doi.org/10.1016/j.physletb.2026.140315.

Izotopy kadmu od ponad 40 lat odgrywają kluczową rolę w badaniach wzbudzeń kolektywnych w jądrach atomowych. Początkowo uważano, że ich struktury można opisać w ramach kolektywnego modelu wibracyjnego, w którym jądro atomowe wykonuje niewielkie oscylacje (drgania) wokół kulistego kształtu równowagi. Późniejsze wyniki doświadczalne zainspirowały wykonanie nowych obliczeń przy pomocy zaawansowanych modeli teoretycznych struktury jądra atomowego, w myśl których poszczególne stany wzbudzone w jądrach atomowych 110Cd i 112Cd przyjmują różne kształty elipsoidalne.

Najnowsze eksperymenty przeprowadzone w Środowiskowym Laboratorium Ciężkich Jonów pozwoliły na rozstrzygnięcie pomiędzy tymi dwoma fundamentalnie różnymi opisami struktury jąder kadmu poprzez wyznaczenie kształtów dwóch kluczowych stanów w jądrze 110Cd.

Szersze omówienie pracy przestawione zostało w rubryce „Ważne wyniki” na portalu Sekcji Fizyki Jądrowej Polskiego Towarzystwa Fizycznego.